Kenija je afrička planina u neposrednoj blizini Ekvatora. Po visini odmah je iza Kilimandžara.
Planina Kenija je vulkanskog porekla i krase je dva prepoznatljiva vrha Batian i Nelin, koji izgledaju ponosno uzdignuti, poput stubova.
Po ovoj planini, ime je dobila i država, odnosno nacija koja je svoju nezavisnost izvojevala 1963. godine. Erupciju borbe za nezavisnost činila su brojna plemena, među kojima su najpoznatija Kikuju i Masai, ujedinjena oko ideje da se oslobode britanske kolonijalne čizme i ponosno uzdignu na modernom geopolitičkom tlu Afrike, kao jedni od najvećih.
Brojni su tragovi i danas ove revolucije, nazvane Mau Mau, po odredima koje je prvobitno predvodio Dedan Kimati. Uhapšen 1956. zbog posedovanja oružja, osuđen je na smrt, a kazna je izvršena vešanjem 1957. To nije zaustavilo borbu, naprotiv. I u savremenim političkim previranjima, Kimatijevo pogubljenje često se koristilo kao motiv nepokolebljivosti naroda pod planinom i zastavom Kenije, da se izbori za bolje sutra. Otud ne čudi što predstava „Suđenje Dedanu Kimatiju“ Ngugija va Tionga, u režiji Stjuarta Neša, u Kenijskom narodnom pozorištu, u Najrobiju, izaziva velik interesovanje i oduševljenje publike glavnog grada države stare tek 60-ak godina.
Ngugi va Tiongo je jedan od najvećih afričkih pisaca. Dugo se kotirao i kao kandidat za Nobelovu nagradu. Šezdesetih je doprineo dekolonizaciji katedri za književnost u Najrobiju, učenjem o piscima lokalnih jezika, a ne na engleskom. Zalagao se i za promenu teatarske paradigme, uključujući publiku u predstave, izbegavajući da podražava ono što je nazivao buržoaskim obrazovnim procesom, koji stvara niz zvezda i nediferenciranu masu njihovih obožavalaca.
Sama drama „Suđenje Dedanu Kimatiju“ napisana je kao politički komad koji prikazuje nepokolebljivog vođu Mau Mau revolucije, spremnog da žrtvuje vlastitog brata i sve one sunarodnike plaćene da se bore na strani Britanske Istočne Afrike. Prikazuje i težak ekonomski položaj, glad među stanovništvom, dok se bankari i velike kompanije bogate. U dramskom smislu, najiznijansiraniji su likovi brata i sestre koji se pridružuju revolucionarnoj borbi, kako bi učinili nešto što bi njihovom životu dalo smisao. Svi ostali prikazani su crno-belo, bukvalno i metaforički. Sa tim što u Africi odnos boja i njihovih značenja nije isti kao u Evropi.
Za nekoga ko dolazi sa evropskog kontinenta, ko je mađu, kako sam u Najrobiju naučio da se zovu ljudi „odozgo”, bio sam veoma srećan što sam u pozorištu imao priliku da se upoznam sa bogatstvom i protivrečnostima istorije Kenije.
Veliki kuriozitet bilo je pojavljivanje reditelja predstave, pa i producenta, koji je ne samo održao kratak govor pre početka, nego i odigrao ulogu policijskog službenika koji je na kraju i Kimatijev dželat. Pitao sam se kako je bilo režirati predstavu u, reklo bi se, klasičnom evropskom pozorišnom maniru, za jednog Britanca, o zloćudnoj britanskoj ulozi u Keniji, i koliko je to moglo da izazove potrebu za svojevrsnim iskupljenjem u ulozi najvećeg negativca. Pogotovo u kontekstu va Tiongove borbe za dekolonizaciju kulturnog prostora Kenije, pa i Afrike. Što se samog rediteljskog postupka tiče, on je gotovo filmski po svojoj tendenciji da se događaji opisani u drami predstave sveobuhvatno, bez sažimanja, i što realističnije, sa brojim ansamblom, masovnim grupnim scenama, sve sa eksplozijama, pucnjevima i hiperrealističnom scenom vešanja. Impresivno je i uzbudljivo bilo svedočiti reakcijama iz publike, koja je sa mnogo glasnog ispoljavanja emocija, na momente kao na stadionu, pratila razvoj događaja.
Ne bojim se smrti, bojim se zaborava! – uzvikuje Kimati u predstavi, misleći na ideje slobode i pravde, ugrožene i pod novim oblikom kolonijalizma – diktaturi kapitalizma i pravila njegovih vladajućih elita.
